St Clears Town Council

Neuadd y Dref a’r Gorfforaeth

Adeiladwyd Neuadd y Dref ym 1848 am bris o £119, a chafodd ei thrawsnewid o stordy a oedd yn eiddo i Cross House gyferbyn, a brynwyd gan y Gorfforaeth am £130. Paratowyd y cynlluniau gan John Rogers, un o feibion James Rogers, entrepreneur adnabyddus yn y dref. Cynhaliodd y Gorfforaeth ei gyfarfod cyntaf ar y llawr cyntaf ym mis Hydref 1849, oherwydd bod y llawr gwaelod yn agored yn y tu blaen ac roedd marchnad yn cael ei chynnal yno.

Dyddiad y Siarter cynharaf sydd wedi goroesi yw 1392 ac fe’i rhoddwyd gan Rhisiart II, a’i gadarnhau gan Harri VI yn 1483. Roedd y Siarteri’n rhoddi nifer o freintiau i’r dref, yn cynnwys yr hawl i gynnal marchnadoedd am amryw o swyddogaethau hunanlywodraethol a barnwrol. Mae’r darian gron allanol sy’n darlunio Baedd nodedig Sanclêr yn seiliedig ar y Sêl Gorfforaethol a gomisiynwyd gan Hugh Williams yn 1852.
Roedd y Gorfforaeth yn cynnwys bwrdeiswyr a swyddogion yn gweithio trwy Bentreflys, ar steil “Tref, Bwrdeistref a Rhyddid Sanclêr”. Roedd y Bwrdeiswyr, fel rhyddfreinwyr y Fwrdeistref, yn mwynhau nifer o freintiau, yn cynnwys rhannu elw’r Gorfforaeth, ciniawau, cwrw a thybaco am ddim am fynychu’r Pentreflys, mynediad at ddolydd penodol a hawliau dros yr afon, chwerfannau a phyllau llifio.

Roedd gan Sanclêr dri Phorthfaer, a rhoddwyd y teitlau canlynol iddynt “Traian March, Traian Clinton a Thraian Morgan”, a oedd yn cynrychioli tair ardal ddaearyddol neu weinyddol wahanol. Erbyn 1840, enwyd nhw’n Borthfaer Un, Dau a Thri. Byddai’r Porthfeiri’n cael eu hethol yn flynyddol yn y Llys Mihangel, a byddent yn cael eu cynorthwyo gan y Cofnodwr, dau Dwrnai Cyffredinol a dau Is-gwnstabl.

'Cafodd Hugh Williams ei dderbyn yn Fwrdeisiwr ym 1834'

‘Llys Corfforaethol 1868'
Copyright - St Clears Town Council - All Rights Reserved - Website designed by w3designs
linkedin facebook pinterest youtube rss twitter instagram facebook-blank rss-blank linkedin-blank pinterest youtube twitter instagram